Norveç ordusunun askeri tatbikatta kullandığı kiralık otomobillerin askerlerin hareketlerini ve askeri tesislere girişte kullandıkları güvenlik kodlarını kaydettiği ortaya çıktı. Norveç merkezli DN gazetesinin gündeme getirdiği olayda, araçların en az ikisinin Çinli Changan şirketinin Deepal markasına ait elektrikli otomobiller olduğu belirtildi. Araçların kiralandığı Hertz‘in Norveç operasyonunu yürüten First Rent A Car Norway ise Volvo Cars‘ın kurumsal yapısında yer alıyor. Volvo Cars’ın çoğunluk hissesi, Çin merkezli Geely Holding Group bünyesinde bulunuyor. Norveç Silahlı Kuvvetleri, kiralık araçları günlük faaliyetlerinde, askeri tatbikatlarda ve operasyonel görevlerde kullanıyor. Askeri lojistik birimi, 2024 yılında First Rent A Car Norway ve RAC Norway ile ülke genelinde geçerli araç kiralama anlaşmaları imzaladı. İki anlaşmanın toplam azami değeri 350 milyon Norveç kronu olarak açıklandı.
Çinli araçlar güvenlik kodlarını kaydetti
Olay, Norveç İç Güvenlik Birliği’nin (Heimevernet) 14-18 Eylül tarihlerinde gerçekleştirdiği Hovedstad tatbikatı sırasında yaşandı. Oslo ve Akershus bölgesinde düzenlenen tatbikata yaklaşık 5.000 asker katıldı. Çalışmalar kapsamında parlamento ve hükümet binalarının korunmasına yönelik senaryoların yanı sıra savaş durumunda Oslo Gardermoen Havalimanı’nın savunulması da ele alındı.
Tatbikat sırasında askerler, araçların ayarlarını incelerken daha önce fark etmedikleri bir video kayıt işlevini keşfetti. Birlikte görev yapan Teğmen Fredrik Blanck, yaptığı açıklamada kayıt özelliğinin kendileri tarafından talep edilmediğini ve bu konuda önceden bilgilendirilmediklerini söyledi. Kaydedilen görüntülerde araçlara kimlerin binip indiği, askerlerin nerelerden alındığı, hangi güzergahlarda ilerlediği ve farklı noktalarda ne kadar süre kaldığı görülebiliyordu. Daha önemlisi, askerlerin askeri tesislerin kapılarından geçerken girdikleri güvenlik kodları da görüntülere yansımıştı. Konuya dair konuşan kaynaklardan biri Deepal marka araçlarda askerlerin hareketlerini ve kapı kodlarını içeren kapsamlı kayıtlar bulunduğunu belirtti.
Verilerin nereye aktarıldığı bilinmiyor
Askerler, tatbikatın ardından erişebildikleri araçlarda bulunan kayıtları sildi. Ancak görüntülerin yalnızca araçların kendi depolama birimlerinde tutulup tutulmadığı veya internet bağlantısı üzerinden başka sistemlere aktarılıp aktarılmadığı belirlenemedi. Diğer araçlarda da benzer kayıtların bulunup bulunmadığı konusunda kesin bilgi paylaşılmadı.
Görüntülerin bir araya getirilmesi halinde askerlerin konuşlandığı bölgelerin, devriye güzergahlarının, erişim yollarının ve ikmal noktalarının belirleyebileceği uyarısında bulunuldu. Araçlardaki mikrofonların hassas görüşmeleri kaydetme ihtimali de endişeler arasında yer aldı.
Kayıt özelliği fark edilse de araçlar kullanıldı
Aktarılanlara göre tatbikat sırasında araçlardaki kayıt özelliğini fark eden askeri personeller durumu üst makamlara iletti. Ancak kayıt özelliği fark edilmesine rağmen kiralık otomobiller tatbikatın geri kalanında kullanılmaya devam edildi. Bunun nedeni ise birliğin kullanabileceği alternatif araçların yetersiz olmasıydı. Araçların hizmet dışı bırakılması, askeri eğitim faaliyetlerinin yürütülmesini önemli ölçüde zorlaştıracaktı.
Norveç Silahlı Kuvvetleri, olayla ilgili sorulara doğrudan yanıt vermedi. Kurum sözcüsü Caroline E. Lysne, araçlar ve elektronik ekipmanların oluşturabileceği risklerin farkında olduklarını belirtti. Ordunun hassas bilgilerin toplanmasını önlemek için fiziksel ve elektronik güvenlik önlemleri uyguladığını da ekledi.
Volvo Cars ve kiralama şirketinden açıklama
Öte yandan Volvo Cars, Geely tarafından kontrol edilmesinin tek başına güvenlik riski oluşturduğu görüşüne karşı çıktı. Şirket, açık bir yasal dayanak bulunmadan verilerin Geely ile paylaşılamayacağını savundu. First Rent A Car Norway de faaliyetlerinde Norveç ve Avrupa mevzuatına uygun hareket ettiğini açıkladı.
Olay, modern otomobillerin sahip olduğu elektronik sistemlerin askeri ortamlarda oluşturabileceği riskleri yeniden gündeme getiriyor.
Norveç Ulusal Güvenlik Otoritesi, Risiko 2025 değerlendirmesinde günümüz otomobillerinin 200’den fazla elektronik sensör içerebildiğine dikkat çekmişti. Kameralar, GPS, sürücü izleme sistemleri ve internet bağlantıları üzerinden toplanan veriler, araçların hareketleri ve çevreleri hakkında ayrıntılı bilgi sağlayabiliyor.
Norveç’te daha önce Çinli Yutong tarafından üretilen elektrikli otobüsler de benzer endişelere neden olmuştu. Başkent bölgesinin toplu taşıma işletmecisi Ruter, yaptığı testlerde üreticinin otobüslerin yazılımına uzaktan erişebildiğini açıklamıştı. Bu erişimin teorik olarak araçların çalışmasının durdurulmasına imkan tanıyabileceği belirtilmişti.
